دندانهای کامپوزیتشده به دلیل داشتن سطحی رزینی و حساستر از مینای طبیعی، نیاز به مراقبت ویژه دارند. استفاده از خمیردندانهای معمولی، بهویژه انواع خمیر دندان سفید کننده یا جرمگیر، میتواند باعث خراش، کدری و تغییر رنگ رزین شود. بنابراین، انتخاب خمیردندان مخصوص دندان کامپوزیت اهمیت زیادی دارد؛ خمیردندانی با ترکیبات ملایم، شاخص سایندگی پایین و PH خنثی که بدون آسیب به سطح دندان، درخشندگی و سلامت آن را حفظ کند.
دندانپزشکان توصیه میکنند پس از انجام کامپوزیت، تنها از محصولات تخصصی و غیرساینده برای مسواکزدن روزانه استفاده شود تا نتیجه درمان ماندگار و لبخند طبیعی باقی بماند
ترکیبات ضروری در خمیردندان مخصوص دندان کامپوزیت
یک خمیردندان مناسب برای دندانهای کامپوزیتشده باید دارای ویژگیهایی باشد که هم پاککنندگی کافی ایجاد کند و هم ساختار رزین را حفظ کند. در میان خمیردندانهای موجود در بازار، خمیردندان ۷ کاره پاتریکس (کامپلیت) نمونهای به شمار می رود که با در نظر گرفتن همین معیارها طراحی شده است.
این خمیردندان دارای بافتی نرم و غیرساینده بوده و با فرمول چندمنظوره خود، هم از لثه محافظت میکند و هم جلای طبیعی دندان کامپوزیتشده را حفظ مینماید. ترکیبات اصلی که در فرمول چنین محصولاتی باید وجود داشته باشند عبارتاند از:
- سیلیس نرم: مادهای تمیزکننده با ساختار دانهای بسیار ریز که بدون ایجاد خراش، لکهها را از سطح کامپوزیت پاک میکند.
- فلوراید کنترلشده: وجود فلوراید برای محافظت از دندانهای طبیعی مجاور ضروری است، اما غلظت آن باید متعادل باشد تا به رزین آسیب نزند.
- عوامل آنتیباکتریال طبیعی: مانند زینک سیترات یا عصارههای گیاهی که باکتریهای مضر دهان را کاهش داده و از التهاب لثه جلوگیری میکنند.
- بافت کرمی و PH خنثی: خمیردندان باید فاقد اسید یا مواد تحریککننده باشد تا تعادل محیط دهان حفظ شود.
- رایحه ملایم و فاقد الکل: برای جلوگیری از خشکی دهان و حفظ احساس تازگی.
ترکیباتی که باید از آنها پرهیز کرد
برای انتخاب خمیردندان مخصوص دندان کامپوزیت، دانستن مواد مضر به اندازه شناخت مواد مفید اهمیت دارد. برخی از ترکیبات رایج در خمیردندانهای معمولی ممکن است برای رزین کامپوزیت آسیبزا باشند. از جمله:
- پراکسیدها و مواد سفیدکننده شیمیایی: این ترکیبات با هدف سفیدسازی سریع طراحی شدهاند اما میتوانند پیوندهای سطحی رزین را تضعیف کنند و باعث زبری و کدری شوند.
- سیلیسهای خشن و ذرات ساینده: خمیردندانهای ضدجرم معمولاً حاوی ذرات ساینده برای زدودن جرم از دندان طبیعی هستند. استفاده از آنها روی کامپوزیت، سطح رزین را خطدار و مات میکند.
- سدیم لوریل سولفا: مادهای کفزا که در بسیاری از خمیردندانهای صنعتی وجود دارد. اگرچه حس تمیزی فوری میدهد، اما موجب تحریک لثه و خشکی دهان میشود.
- کربن فعال: یکی از ترندهای سالهای اخیر در محصولات سفیدکننده است، اما ذرات آن برای دندانهای کامپوزیت بسیار ساینده هستند.
ویژگیهای خمیردندان ایدهآل برای دندان کامپوزیتشده
یک خمیردندان ایدهآل برای دندانهای کامپوزیت باید مجموعهای از ویژگیهای علمی و کاربردی را با هم داشته باشد و در عین حال با تفاوت خمیردندان سفیدکننده و معمولی طراحی شود تا ضمن پاککنندگی مناسب، به سطح رزین آسیبی نرساند. این ویژگیها عبارتاند از:
- شاخص سایندگی (RDA) کمتر از ۷۰: برای جلوگیری از آسیب سطحی رزین.
- فرمول فاقد SLS و پراکسید: برای جلوگیری از التهاب لثه و تخریب پوشش دندان.
- PH خنثی (حدود ۷): برای محافظت از مینای دندانهای طبیعی مجاور.
- افزودن ترکیبات ضدپلاک و ضدباکتری ملایم: برای جلوگیری از تشکیل جرم در لبههای کامپوزیت.
- حاوی مواد رطوبتدهنده: مانند گلیسیرین جهت جلوگیری از خشکی دهان.
تفاوت خمیردندان معمولی و خمیردندان مخصوص دندان کامپوزیت
در نگاه اول تفاوتی میان خمیردندانهای معمولی و خمیردندان مخصوص دندان کامپوزیت دیده نمیشود، اما ترکیب آنها کاملاً متفاوت است. خمیردندانهای رایج معمولاً برای سفیدکردن سریع طراحی شدهاند و بهدلیل داشتن مواد ساینده و کفزا میتوانند به سطح رزینی کامپوزیت آسیب بزنند. در مقابل، خمیردندان مخصوص دندان کامپوزیت با فرمولی ملایم و غیراسیدی ساخته میشوند تا براقیت و سلامت رزین حفظ شود.
شاخص سایندگی (RDA) در این نوع خمیردندانها کمتر از ۷۰ است، در حالیکه در انواع معمولی امکان دارد به بیش از ۱۰۰ برسد و موجب کدری و تغییر رنگ دندانهای ترمیمشده شود.
مراقبتهای تکمیلی برای دندانهای کامپوزیتشده
داشتن دندانهای کامپوزیتشده زیبا کافی نیست؛ نگهداری صحیح از آنهاست که ماندگاری و جلوه طبیعیشان را تضمین میکند.
- مسواک مناسب: استفاده از مسواکهایی با برس نرم مانند مسواک سوپر سنستیو و تراکم زیاد ضروری است. برس زبر باعث خراش روی سطح کامپوزیت میشود.
- نخ دندان با پوشش تفلونی: نخ دندانهای معمولی ممکن است بین دندان و رزین گیر کنند و باعث لبپر شدن لبه کامپوزیت شوند. نخ دندان تفلون با عصاره مینت با حرکت نرم خود، پلاک و ذرات غذا را بدون آسیب پاک میکند.
- دهانشویه بدون الکل: محلولهای الکلی میتوانند به سطح رزین آسیب برسانند. دهانشویههای ملایم با عصارههای گیاهی گزینه بهتریاند.
- پرهیز از مواد رنگزا: یکی دیگر از نکات مهم در مراقبت های بعد از لمینت دندان نوشیدنیهایی مانند قهوه، چای و شراب قرمز و همچنین سیگار از عوامل اصلی تغییر رنگ کامپوزیت هستند.
- پولیش دورهای: دندانپزشک میتواند سالی یکبار با پولیش حرفهای، سطح کامپوزیت را از لکهها و زبریها پاک کند.
با رعایت این اصول و انتخاب خمیردندان مخصوص دندان کامپوزیت، میتوان سلامت و زیبایی لبخند را در بلندمدت حفظ کرد.
| ویژگی | توضیح | اهمیت برای کامپوزیت |
| شاخص سایندگی (RDA) | کمتر از 70 | جلوگیری از خراش رزین |
| وجود فلوراید کنترلشده | 1000–1450 ppm | محافظت از دندانهای طبیعی مجاور |
| فرمول بدون SLS و پراکسید | بله | جلوگیری از تحریک لثه و تخریب سطح رزینی |
| PH خنثی | حدود ۷ | حفظ تعادل دهان |
| بافت کرمی و نرم | بله | کاهش سایش |
| رایحه طبیعی | بله | افزایش حس تازگی |
| برندهای پیشنهادی | پاتریکس، Sensodyne، Curaprox | مناسب دندانهای کامپوزیت |
توصیههای دندانپزشکان در انتخاب خمیردندان
برچسبها را بخوانید: عبارتهایی مانند Non-Abrasive یا For Composite Teeth نشاندهنده مناسببودن محصول است.
- ترکیب فلوراید متعادل را بررسی کنید: بیشازحد بودن آن برای رزین ضرر دارد.
- از خمیردندانهای سفیدکننده فوری دوری کنید: نتایج سریع، معمولاً آسیب زاست.
- مشورت با دندانپزشک: بهترین منبع برای انتخاب محصول متناسب با نوع کامپوزیت هر فرد است.
استفاده از خمیردندان پولیشدار برای دندان کامپوزیت
خمیردندانهای پولیشدار معمولاً برای از بین بردن لکههای سطحی و افزایش براقیت طراحی شدهاند. این محصولات حاوی ذرات ساینده میکروسکوپی هستند که روی مینای طبیعی اثر ملایمی دارند؛ اما برای سطح رزینی کامپوزیت، امکان دارد بیش از حد زبر باشند.
سطح رزینی کامپوزیت برخلاف مینای دندان، نرمتر است. ذرات پولیش باعث ایجاد میکروخشهایی میشوند که در نگاه اول دیده نمیشوند، ولی به مرور نور را پخش کرده و درخشش سطح را کاهش میدهند. کامپوزیت مات، خراشدار و مستعد جذب رنگ مواد غذایی میشود.
اگر به دنبال درخشندگی بیشتر هستید، بهتر است سالی یکبار در مطب دندانپزشک از پولیش حرفهای مخصوص کامپوزیت استفاده کنید، نه خمیردندانهای پولیشدار خانگی.
استفاده از مسواک برقی برای دندان کامپوزیت
بهطور کلی، استفاده از مسواک برقی برای دندان کامپوزیت مجاز است، اما باید چند شرط مهم رعایت شود:
- نوع برس: حتماً از سری با الیاف نرم Soft یا Ultra Soft استفاده کنید. برسهای زبر یا مدلهای چرخشی با سرعت بالا میتوانند باعث خراش سطح رزین شوند
- فشار دست: اجازه دهید موتور مسواک کار خود را انجام دهد. فشار زیاد با دست در کنار چرخش مکانیکی، احتمال ساییدگی را بالا میبرد.
- مدت زمان مسواکزدن: بیش از دو دقیقه روی هر ناحیه نمانید. استفاده طولانیمدت روی دندانهای جلویی کامپوزیتشده ممکن است باعث کاهش جلای سطحی شود.
- مدلهای پیشنهادی: مدلهایی با حالتSensitive یا Gum Care گزینههای امنتری هستند، چون حرکت نوسانی ملایم دارند و برای دندانهای ترمیمشده مناسباند.
- خمیردندان همراه: در صورت استفاده از مسواک برقی، حتماً خمیردندان با شاخص سایندگی پایین انتخاب کنید تا اثر مکانیکی و شیمیایی همزمان موجب آسیب نشود.
عوارض استفاده نادرست از خمیردندان مخصوص دندان کامپوزیت
انتخاب خمیردندان مخصوص دندان کامپوزیت فقط یک توصیه زیبایی نیست، بلکه یک ضرورت علمی برای حفظ سلامت و دوام رزین بهکاررفته در ترمیم است. در صورتی که از خمیردندانهای نامناسب یا به روش نادرست استفاده شود، بهمرور مشکلاتی ایجاد میشود که هم ظاهر لبخند و هم سلامت دهان را تهدید میکند.
از بین رفتن براقیت و شفافیت سطح دندان
یکی از مهمترین عوارض استفاده از خمیردندانهای معمولی، ایجاد خشهای میکروسکوپی روی رزین است. این خراشها باعث میشوند نور بهدرستی بازتاب نشود و سطح دندان از حالت براق و شیشهای به حالت مات تغییر کند. در نتیجه، دندانها جلوه مصنوعی پیدا کرده و درخشندگی اولیه خود را از دست میدهند.
تغییر رنگ و جذب رنگدانهها
سطح کامپوزیت در حالت طبیعی صاف و فشرده است و اجازه نمیدهد رنگ مواد غذایی به آن نفوذ کند. اما وقتی بهدلیل استفاده از خمیردندانهای ساینده یا نامناسب دچار زبری شود، منافذ ریزی در سطح رزین ایجاد میشود. همین منافذ محل تجمع رنگدانههای چای، قهوه و مواد غذایی تیره هستند. در نتیجه، دندانها زردتر و تیرهتر از قبل به نظر میرسند.
افزایش حساسیت دندانی
برخی خمیردندانها حاوی ترکیبات شیمیایی قوی مانند سدیم لوریل سولفات SLS یا فلوراید با غلظت بالا هستند. این ترکیبات میتوانند باعث تحریک لثه، التهاب دهان و حتی حساسیت دمایی در دندانهای کامپوزیتشده شوند. در چنین شرایطی، نوشیدن مایعات سرد یا گرم همراه با احساس سوزش و درد خواهد بود. در زمان وقوع چنین شرایطی می توانید از خمیر دندان مناسب دندان های حساس برای نداشتن حس ناخوشایند بعد از مسواک زدن استفاده کنید.
تحلیل لثه در اطراف ترمیم
عدم استفاده از خمیردندان مناسب، بهویژه در کنار روش مسواکزدن خشن، ممکن است به مرور باعث تحریک لثه و عقبنشینی آن شود. این مسئله علاوه بر ظاهر نامناسب، میتواند در محل اتصال کامپوزیت و دندان طبیعی شکاف ایجاد کند و احتمال تجمع باکتریها را بالا ببرد
افزایش احتمال لبپر شدن کامپوزیت
در دندانهایی که سطح رزین آنها ضعیف یا زبر شده است، فشار مکانیکی ناشی از جویدن یا حتی مسواکزدن امکان دارد باعث لبپر شدن یا شکستگیهای موضعی شود. این آسیبها در دندانهای جلویی بیش از بقیه دیده میشوند و نیاز به ترمیم مجدد دارند.
ایجاد پلاک و جرم در لبههای رزینی
خمیردندانهایی که عملکرد ضدپلاک مناسبی ندارند، موجب میشوند باکتریها و جرم در نواحی اتصال کامپوزیت به دندان طبیعی تجمع کنند. این وضعیت علاوه بر تغییر رنگ لبهها، میتواند باعث التهاب لثه و بوی نامطبوع دهان شود.
کوتاه شدن عمر مفید ترمیم
دندانهای کامپوزیتشده معمولاً بین ۵ تا ۱۰ سال عمر دارند، اما در صورت استفاده از خمیردندانهای نادرست یا مسواکهای زبر، طول عمر آنها به کمتر از نصف کاهش پیدا میکند. هر بار خراش یا تغییر رنگ، نیاز به پولیش یا ترمیم مجدد را افزایش میدهد و در نهایت هزینه و آسیب بیشتری به بیمار تحمیل میکند. پیشنهاد می کنیم از ست مسواک و خمیر دندان سنستیو برای مراقبت بیشتر از کامپوزیت های خود استفاده کنید.
جمعبندی
انتخاب خمیردندان مخصوص دندان کامپوزیت نهتنها مسئلهای ظاهری بلکه سلامتمحور است. استفاده از محصولات ملایم، فاقد مواد سفیدکننده شیمیایی و با شاخص سایندگی پایین، به حفظ درخشندگی و دوام دندانهای ترمیمشده کمک میکند.
خمیردندانهایی با فرمول چندمنظوره و ملایم، مانند نمونههای طراحیشده برای دندانهای حساس، به مرور زمان از تجمع جرم و لکه جلوگیری کرده و حس تمیزی و تازگی طبیعی را ایجاد میکنند. در کنار استفاده منظم از مسواک نرم مانند مسواک اسمارت کراس مدیوم و نخ دندان با پوشش تفلونی، رعایت رژیم غذایی کمرنگزا و مراجعات منظم به دندانپزشک، میتوان لبخندی سالم و براق را برای سالها حفظ کرد
سوالات متدوال
آیا میتوان از خمیردندانهای سفیدکننده برای دندانهای کامپوزیت استفاده کرد؟
خیر، زیرا ذرات ساینده و پراکسید موجود در آنها سطح رزین را خراش داده و درخشندگی کامپوزیت را از بین میبرند.
چند بار در روز باید دندانهای کامپوزیت را مسواک زد؟
دو بار در روز کافی است و استفاده بیشازحد میتواند به سطح کامپوزیت آسیب برساند
آیا استفاده از مسواک برقی برای دندانهای کامپوزیت مجاز است؟
بله، اما تنها با سری نرم و فشار ملایم تا از ایجاد خراش روی رزین جلوگیری شود.
در صورت تغییر رنگ دندانهای کامپوزیت، آیا خمیردندان خاصی میتواند رنگ را برگرداند؟
خیر، رنگ کامپوزیت از درون تعیین میشود و فقط با پولیش حرفهای قابل ترمیم است.